КОНСТИТУЦИЯ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҢ КҮНДЕЛІКТІ ҚҰҚЫҒЫ: ҚҰҚЫҚТЫ БІЛУ НЕ ҮШІН МАҢЫЗДЫ?

Конституцияны кейде тек заңгерлер мен мемлекеттік қызметшілерге қажет күрделі құқықтық құжат ретінде қабылдаймыз. Алайда оның негізгі мәні әлдеқайда кең. Конституция — мемлекеттің құқықтық негізін айқындайтын және адамның күнделікті өміріндегі маңызды құқықтар мен бостандықтарға кепілдік беретін негізгі заң.

Қолданыстағы Конституцияда адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің жоғары құндылықтарының бірі ретінде танылады. Адамның құқықтары мен бостандықтары оған туғаннан бастап тиесілі, ажырамас құқықтар ретінде қарастырылады.

Бұл қағида Ұлытау облысының кез келген тұрғынының күнделікті өмірімен тікелей байланысты.

ҚҰҚЫҚ КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕ ҚАЛАЙ КӨРІНЕДІ?

Азамат білім алады, медициналық көмекке жүгінеді, жұмыс істейді, мемлекеттік қызметтерді пайдаланады, жеке ақпаратын цифрлық ортада қолданады. Осы жағдайлардың әрқайсысында адамның құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделері бар.

Мысалы, білім алу құқығы адамның өзінің қабілетін дамытуына және болашақ мамандығын таңдауға мүмкіндік береді. Денсаулық сақтау саласындағы кепілдіктер адамның қажетті медициналық көмекті алуына байланысты. Еңбек саласында адамның еңбек етуіне және қауіпсіз еңбек жағдайына қатысты құқықтары бар.

Конституциялық кепілдіктер адамның жеке өміріне де қатысты. Қазіргі цифрлық дәуірде азаматтардың жеке деректерін қорғау мәселесі ерекше маңызға ие. Конституция заңсыз жиналудан, өңдеуден, сақтаудан және пайдаланудан жеке деректерді қорғауды, сондай-ақ электрондық коммуникациялар мен банк ақпаратының құпиясын қорғауды көздейді.

Бұл — күнделікті өмірде өте нақты мағынаға ие норма.

Мәселен, азамат күмәнді сілтемеге өту, бейтаныс адамға құпия ақпарат беру немесе банк деректерін қорғаусыз қалдыру сияқты әрекеттердің қауіпін түсінуі қажет. Цифрлық сауаттылық осы тұрғыдан құқықтық мәдениеттің бір бөлігіне айналып отыр.

ҚҰҚЫҚТЫ БІЛУ — ӨЗІҢДІ ҚОРҒАУДЫҢ БІР ТЕТІГІ

Өз құқығын білетін адам белгілі бір жағдайда қандай мүмкіндікке ие екенін және қандай заңды тетіктерді пайдалана алатынын жақсырақ түсінеді.

Бұл құқықтық мәдениетті қалыптастыру үшін маңызды.

Ұлытау облысында да азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігін түсіндіру, цифрлық қауіпсіздік пен еңбек құқықтары жөніндегі ақпаратты тарату күнделікті ақпараттық жұмыстың маңызды бағыттарының бірі бола алады.

Конституцияны білу — баптарды жаттау емес.

Ең маңыздысы — оның адам өміріндегі нақты мағынасын түсіну.

Азамат үшін Конституция оның күнделікті өмірінен алыс тұрған құжат емес. Ол адамның қадір-қасиетін, құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған негізгі құқықтық негіз.

Сондықтан Конституция туралы түсіндіру жұмысының басты мақсаты — азаматқа оның өз өміріндегі маңызын қарапайым әрі түсінікті тілмен көрсету.